16. 12. 2019.

Libija sa i bez Gadafija: Najbogatija afrička država ili propali gigant?

 

Lazar Petrović

Kao najveća država u Africi i 16. u svetu, Libija je jedna od država sa najmanjom gustinom naseljenosti, ima ukupno 6,3 miliona stanovnika. Od 1551. godine do 1911. bila je deo Osmanskog Carstva, a od 1911. do 1951. nalazila se pod upravom Italije.

Libija nezavisnost stiče 1951. kada na vlast dolazi kralj Idriz, a posle njegove osamnaestogodišnje vladavine, Muamer el Gadafi kao mlad i ambiciozni predstavnik velike većine libijskih građana, ga zajedno sa grupom libijskih pukovnika svrgava nakon vojnog udara, i postavlja temelje Libije kakvom je danas poznajemo.

Od početka Gadafijeve vladavine pa sve do osamdesetih godina 20.veka Libija doživljava svoj najveći razvoj i kroz ekonomsku i privrednu ekspanziju, postaje jedna od najrazvijenijih afričkih država. Obrazovanje i zdravstvo su bili besplatni, a država je izdvajala značajne subvencije za prevoz i kupovinu stanova. Upravo u tom periodu, državu kreću da pogađaju razne krize vezane za korupciju i autoritativni državni režim, koji počinje da guši ljudska prava i osnovne slobode građana Libije. Takođe, u tom periodu pod parolom ličnog doprinosa ,,borbi protiv imperijalizma”, Gadafi počinje da finansira oružane grupe koje su izvele brojne bombaške napade i otmice aviona. Posledica tih događaja, bile su sankcije koje su svetski lideri nametnuli Libiji, a koje dalje dovode do smanjena životnog standarda građana i vremenom sve ozbiljnije ekonomske krize.

Foto: Pixabay.com/Tripoli

Ipak, kako je Libija država koja je naftom najbogatija u Africi, Gadafi uz snagu realnog kapitala koju je imao, uspeva da opstane na vlasti sve do 2011, kada korupcija i ekonomske napetosti dolaze do vrhunca, pa ga posle protesta demonstranti svrgavaju sa vlasti i na kraju ubijaju. Nova vlast pokušala je pokrenuti stvari nabolje, oformljeno je nacionalno tranziijsko veće, preuređena je vojska, održni su izbori i usvojen je novi Ustav. Međutim zbog nesuglasica u pogledu dalje budućnosti Libije između pobunjeničkih grupa dolazi do međusobne konfrontacije, te zbog toga u Libiji nastaje sigurnosni vakum, koji je prouzrokovao kolaps državnih institucija i označio početak međusobnih borbi između militanata, koji su se do 2011. zajedno borili protiv državne vojske Libije. Treba naglasiti da je takvoj situaciji dodatno doprinela činjenica da Libija nema dugu istoriju centralizovane vlasti. Naime, kroz istoriju Libija je bila podeljena na tri autonomne oblasti, Tripolitaniju na severozapadu, Kerenaiku na istoku i Fezan na jugozapadu zemlje. Tu su i brojne etničke i plemenske manjine, Arapi dominiraju na severu zemlje, Tuarezi na zapadu, pleme Tebua na jugoistoku, a Beriberi na severozapadu. Shodno tome, plemenske podele su izraženije nego u državama na Bliskom istoku u kojima su se do sada dešavali prevrati a tako podeljena država, predstavlja plodno tlo, za produbljenje sukoba.

Foto: Youtube/Screenshot/Tripoli

Osam godina nakon svrgavanja Gadafija, Libija faktički kao jedinstvena i suverena država ne postoji. Ovakva konstatacija, rezultat je činjenice, da na istoku zemlje vlada general Khalifa Haftar, koga podržavaju ispred ostalih Egipat, Rusija, Ujedinjeni Arapski Emirati, i Francuska, dok se na zapadu, u Tripoliju nalazi centralna državna vlada, odnosno ,,Vlada nacionalnog jedinstva” formalno podržana od strane Evropske Unije i Ujedinjenih nacija, a suštinski od strane nekih od najjačih milicija u zemlji. Pored svega navedenog situaciju dodatno komplikuje i stanje na terenu u okviru kojeg svaka od provincija u Libiji ima svoju vojsku, dobrano naoružanu državnim oružjem koje je nakon svrgavanja Gadafija, prešlo iz državnih i vojnih ruku, u ruke dojučerašnjih militanata.

Kraj prvog dela

Autor teksta je student Pravnog fakulteta u Nišu, i član pravnog tima Balkanca

Foto/Cover: Youtube/Screenshot/ Muamer el Gadafija

2 komentara

  1. Nije, ukoliko se računa samo površina kopna, Saudijska Arabija je veća u tom slučaju. Ali ako se uračunava i površina unutrašnjih voda, Libija jeste najveća.

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena. Obavezna polja su označena *